Brutopia
Samen op een duurzame, collectieve, verantwoordelijke en ecologische manier in Brussel wonen en dat uitermate betaalbaar houden… Dat was de droom van een vijftiental mensen toen ze in 2008 een vzw oprichtten en het architectenbureau Stekke + Fraas Architecten en AAAAchitectures onder de arm namen.
In 2013 werd die droom voor 80 personen werkelijkheid met de oplevering van de participatieve groepswoning Brutopia: 27 passieve en 2 lage-energieappartementen met een gemeenschappelijke tuin. Door samen bouwgrond aan te kopen en te bouwen zonder externe projectontwikkelaar, kon tot 20 à 30% goedkoper worden gebouwd. Ecologie, samenhorigheid, multifunctionaliteit en sociale mix was hetgeen wat van meet af aan primeerde bij de initiatiefnemers van Brutopia en wat ook dit buitengewone co-housingproject mogelijk maakte.
Brutopia is een participatieve groepswoning bestaande uit 2 nieuwe volumes verbonden door een grote gemeenschappelijke tuin van 757 m². In de realisatie werden 29 appartementen ondergebracht (27 passieve en 2 lage-energiewoningen), enkele professionele ruimtes (o.a. het architectenkantoor van Stekke & Fraas en een energieloket) en een dagcentrum voor bejaarden uit de buurt. Naast de tuin staan ook een moestuin, een wassalon, twee auto’s en een polyvalente zaal voor alle bewoners ter beschikking. Dat alles bevindt zich midden in een volkse Brusselse wijk met scholen, winkels en openbaar vervoer vlakbij.
Samen kopen en samen bouwen of renoveren om minder te betalen, is één van de kerngedachten die aan de basis van deze realisatie ligt. Door samen bouwgrond aan te kopen, door gezamenlijk te bouwen zonder projectontwikkelaar, door persoonlijke afwerkingsmaterialen (voor o.a. keuken en badkamer) in groep aan te kopen en zoveel mogelijk zelf te doen, werden tot 20 à 30% aan kosten uitgespaard. Zonder die collectieve aanpak hadden de bewoners van Brutopia er tegen de huidige vastgoedprijzen niet eens aan moeten denken om een vergelijkbaar appartement in het Brusselse te kopen, laat staan zo’n duurzame appartementen als die in Brutopia.
Duurzaamheid, ecologie, samenhorigheid en sociale mix was wat van meet af aan primeerde bij de initiatiefnemers van Brutopia en wat ook dit grootscheepse co-housingproject mogelijk maakte. Van in de ontwerpfase werd erover gewaakt verschillende soorten appartementen te creëren, met verschillende prijzen, afhankelijk van de gewenste oppervlakte van het appartement, van de ligging, van de afwerking en van de betrokkenheid van de eigenaar in het project (sommigen hebben zelf de afwerkingswerken uitgevoerd), zodat het project voor alle beurzen toegankelijk werd.
Dankzij diverse energiebesparende maatregelen tijdens de bouwfase is het jaarlijks verwarmingsverbruik in Brutopia beperkt tot 28 kWh/m². Ook het waterverbruik werd gerationaliseerd door in een groot regenwaterrecuperatiesysteem op de daken te voorzien. Op diezelfde daken staan ook zonnepanelen. Voor al deze ecologische maatregelen sleepte het project in 2009 al de prijs ‘Voorbeeldgebouw’ van het Brusselse Gewest in de wacht.
Bij Brutopia gaat het om meer dan ‘louter’ ecologisch en economisch verantwoord leven in de stad. Het project reflecteert de uitgesproken wens om samen een duurzaam leven uit te bouwen en dezelfde waarden te delen.
PROSPERITY
Door samen bouwgrond aan te kopen en te bouwen zonder externe projectontwikkelaar, kon tot 20 à 30% goedkoper worden gebouwd. Bovendien werden de appartementen naakt afgeleverd zodat iedereen het kon inrichten naar eigen mogelijkheden, persoonlijke afwerkingsmaterialen in groep kon aankopen of zoveel mogelijk zelf kon doen. Ook werd er van in de ontwerpfase over gewaakt verschillende soorten appartementen te creëren, met variabele oppervlaktes en aangepaste economische waarden. De aankoopprijzen van appartementen verschillen naargelang de oppervlakte en de ligging. Het goedkoopste appartement kost 1 200 euro pervierkante meter.
PEOPLE
De bewoners van Brutopia genieten van een enorm goed thermisch en akoestisch comfort. Er werd optimaal gebruik gemaakt van de oriëntatie van het gebouw en waar nodig werden ingrepen gedaan om zoveel mogelijk natuurlijk licht in elk appartement te laten binnenvallen. Alle appartementen hebben een open indeling. Terassen, brede paden en een gemeenschappelijke tuin moeten het leven voor iedereen aangenamer maken. Hoewel elke ‘Brutopist’ zijn eigen appartement heeft, delen ze naast leefruimten, ook dezelfde waarden en een duurzame levensstijl.
PLANET
Bij de bouw van de 27 passieve appartementen en de 2 lage-energie-appartementen werd zoveel aandacht besteed aan een optimale thermische isolatie en een perfecte luchtdichting dat bijverwarming strikt gezien niet meer noodzakelijk is. Gerecupereerd water van het Brutopia-dak en van het dak van het aanpalend sportcentrum voorziet in de waterbehoeften van tuin, wasplaats en alle appartementen, net zoals zonnepanelen in de elektriciteitsbehoeften voorzien. Bovendien is er ook een « Groen Boekje » waarin alle engagementen van de bewoners staan neergepend om ecologisch verantwoord te wonen en te leven. Voor al deze ecologische maatregelen sleepte het project in 2009 al de prijs « Voorbeeldgebouw » van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in de wacht.
PARTICIPATION
Zowel het bouw- als het woonproces worden participatief bestuurd door middel van verschillende werkgroepen. Brutopia voorziet in veel ontmoetingsruimtes. Voor de bewoners is er o.m. een gemeenschappelijke tuin, moestuin, wasruimte, fietsenstalling, autostandplaats met 2 gedeelde auto’s en een polyvalente ruimte. De opening naar de buurt toe is verzekerd dankzij het feit dat er zich op de benedenverdieping een energieloket en een dagcentrum voor bejaarden uit de buurt bevinden.
SUCCESFACTOREN
Eén van de belangrijkste succesfactoren van Brutopia is zonder twijfel de pragmatische instelling van de kerngroep. Zij stelden één belangrijke regel centraal : dat er zo weinig mogelijk regels zijn. Andere succesfactoren zijn de veelheid aan competenties binnen de kerngroep en de gedeelde passie voor dit project.
Bij de selectie van de groep bewoners werden geen criteria opgelegd aan geïnteresseerden om een diverse groepssamenstelling te bekomen. Tijdens het proces heeft men echter keuzes gemaakt die de diversiteit ten goede komen. Zo zorgt de grote variatie in de prijs van de appartementen voor een mix van inkomens. De unieke manier om inzet te valoriseren, maakt dat mensen die veel tijd in het project steken, hiervoor beloond worden, terwijl het anderen ook de mogelijkheid geeft om minder tijd te investeren. Het zorgde er ook voor dat mensen de mogelijkheid hadden om in de loop van het project in te stappen.
Bouwheer:
vzw Brutopia (co-eigenaars)
Architect:
Tijdelijke samenwerkingsverband tussen Stekke & Fraas Architectes (Serge Fraas) en AAAArchitectures sprl (Pierre Jongen)
Stabiliteit:
Setesco sa
Energy Consulting / akoestisch:
Daidalos Peutz bouwfysisch ingenieursbureau bvba
Speciale Technieken:
FTI sa
Veiligheid en gezondheid:
Coseas
Algemene aannemer:
Louis De Waele
Brutoptia est lauréat du THE BLUE HOUSE/ prize for sustainable & affordable building en 2013.
Avis du jury:
Avec « Brutopia », c’est l’initiative citoyenne des habitants de 29 appartements situés dans deux immeubles construits en autopromotion qui a séduit le jury. Les propositions architecturales et techniques de Stekke + Fraas Architectes et des Entreprises Louis De Waele, ainsi que la créativité des mécanismes financiers ont permis à 80 personnes de réaliser leur rêve d’être propriétaire à Bruxelles. Un bel exemple d’habitat durable intégrant espaces communautaires, mixité sociale et intergénérationnelle, multifonctionnalité, logement passif ou basse énergie, récupération des eaux de pluie, mobilité douce, ... Brutopia démontre qu’il est possible de construireà prix abordable à Bruxelles.
Brutopia is laureaat van THE BLUE HOUSE/prize for sustainable & affordable building in 2013.
De jury werd erg aangesproken door het feit dat « Brutopia » ontstaan is uit een
burgerinitiatief waarbij zelf als promotor werd opgetreden. Stekke + Fraas Architecten
hebben samen met bouwonderneming Louis De Waele naar een architecturale,
bouwkundige en financiële oplossing gezocht om de droom van 80 mensen
die in Brussel in een eigen ecologische en lage-energie- of passiefwoning wilden
wonen te realiseren. Brutopia is een mooi voorbeeld van duurzaam wonen met
gedeelde ruimtes, een goede sociale en intergenerationele mix, multifunctionaliteit,
regenwaterrecuperatie, zachte mobiliteit enz. Het project illustreert eveneens
dat betaalbaar bouwen in Brussel mogelijk is.
Rue de Mérode 447
Avenue Van Volxem 385
1190 Bruxelles
België
Région de Bruxelles capitale
Galerie
