Wat is de Zero Waste Student Challenge?
Dagelijks komen we in contact met talrijke producten die we doorgaans maar éénmaal gebruiken. Een deel hiervan wordt gesorteerd en gerecycleerd, maar een groter deel komt terecht op een vuilnisbelt of erger nog in de oceaan of elders in de natuur. Dit brengt schade aan de mens en de planeet en zorgt bovendien voor een enorme verspilling van grote hoeveelheden kostbare grondstoffen en energie. Dat kan beter, toch?
De eerste editie van de Zero Waste Student Challenge, georganiseerd door de Stichting voor Toekomstige Generaties, roept studenten op om actie te ondernemen om de enorme hoeveelheid wegwerpproducten die we dagelijks produceren en gebruiken te reduceren. Ben jij student en ontwikkel(de) je reeds een Zero Waste initiatief? Stel je dan kandidaat voor de Zero Waste Student Challenge!
Voor wie?
De Zero Waste Student Challenge richt zich op studenten ingeschreven in een Belgische hogeschool of universiteit, ongeacht studierichting of -jaar, die in groep of individueel, in het kader van hun studies of een studentenactiviteit, een initiatief opzetten dat bijdraagt aan de reductie van wegwerpproducten. De verkozen initiatieven zullen niet alleen in de kijker worden gezet, maar studenten maken bovendien kans om 500 tot 5000 euro te winnen voor de ondersteuning van hun inititatief.* Het prijzengeld dient ingezet te worden voor het verder versterken en het uitbouwen van het project. Kandidaturen dienen duidelijk te preciseren op welke manier dit prijzengeld -indien verkozen- zal bijdragen aan het project. Kandidaten kunnen slechts in aanmerking komen voor een financiële ondersteuning van de Zero Waste Student Challenge indien zij een concreet budgetplan beschrijven in hun dossier.
Kalender
- November 2018: Lancering van de Zero Waste Student Challenge Editie 2019
- 28 februari 2019: Afsluiten van de kandidaturen
- april 2019 (Brussel): Presentatie van de laureaten en uitreiking van de prijzen van de Zero Waste Student Challenge 2019
De jury
- Steven Boussemaere, Director Innovation & Business Development, Fost Plus
- Vanessa Debruyne, Freelance journalist en campagnemaker, Het Monster van Ness
- Marc Detraux, Directeur, La Ressourcerie Namuroise
- Patricia Foscolo, Head of BU Sustainable Economy, hub.brussels
- Fabien Porcher, Hoofd Circulaire Economie, Europese Commissie
- Marc Sautelet, Projectleider, Zero Waste Belgium
- Liesbet Van Ackeleyen, Facilitator Circulaire Economie, Vlaanderen Circulair (OVAM)
- Gaëlle Warnant, Beleidsmedewerker Water & Afval, IEW
* Het initiatief draagt bij aan de reductie van wegwerpproducten. Initiatieven die gericht zijn op de verwerking van organisch afval kaderen niet binnen deze oproep (bijvoorbeeld het composteren van voedingsresten, het gebruik van bijproducten uit de voedingsindustrie voor de productie van voedingswaren), tenzij het organisch afval gebruikt wordt voor de productie van organische alternatieven voor single use products (bijvoorbeeld het gebruik van organisch afval voor het produceren van duurzame verpakkingsmiddelen).
De 15 laureaten van de Zero Waste Student Challenge 2019
De Stichting voor Toekomstige Generaties reikte op 4 april de prijzen van de eerste Zero Waste Student Challenge uit aan 15 inspirerende projecten van studenten uit het hoger onderwijs. Studenten van 8 Universiteiten en Hogescholen uit het hele land hebben de jury van topdeskundigen overtuigd met hun projecten gericht op het verminderen van wegwerpproducten.
La Boîte à Gants: een materialenbibliotheek om de productie van afval in de kunstschool tegen te gaan
Een initiatief onder leiding van studenten aan de Ecole de Recherche Graphique (ERG), te Brussel. La Boîte à Gants is een materialenbibliotheek, een coöperatieve winkel van herbruikbare materialen in een kunstschool die met een eigen munt werkt en die duurzaamheid, solidariteit, en sociale cohesie wil aanmoedigen.
Antwerp Circular: circulaire economie is hip!
Een initiatief van Nina Maat, masterstudente Milieuwetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Nina Maat wil met haar organisatie ‘Antwerp Circular’ mensen op een aantrekkelijke manier laten kennis maken met duurzaamheid en de circulaire economie. Ze heeft daarbij in het bijzonder aandacht voor de impact van kleding en mode.
#AUTOnietmijnMAAT: ludieke sensibilisatie rond frisdrankautomaten
Een initiatief van D’URGENT, een Gentse studentenvereniging die werkt rond duurzaamheid aan de UGent. Met de campagne #AUTOnietmijnMAAT wil de studentenvereniging sensibiliseren rond duurzame en gezonde alternatieven voor de frisdrankautomaten in universiteitsgebouwen.
Briocoli: een zero waste project bij UNamur
Een initiatief van Jean-Baptiste Corbisier, student aan de Universiteit van Namen (UNamur). Het project Briocoli richt zich op de universitaire gemeenschap in Namen -meer dan 6.000 studenten en 1.000 personeelsleden- en heeft als doel is om via de verkoop van herbruikbare producten, maar ook via standen op de campus of op evenementen (conferenties, workshops) studenten en UNamur-medewerkers te sensibiliseren en de middelen te geven om hun persoonlijke afvalproductie kunnen verminderen.
Duurzame studentenverenigingen: remplacer les gobelets en plastique par des gobelets réutilisables
Une initiative du Green Office à l’UGent. Au sein du Green Office de l’UGent, Stefanie De Schrijver coordonne le projet ‘Duurzame studentenverenigingen’ qui collabore avec les associations d'étudiants sur le projet de remplacement des gobelets jetables par des gobelets réutilisables lors des soirées estudiantines.
Ecologische en maatschappelijke voetafdruk: een workshop om het beter te doen met minder
Een initiatief van een groep van 15 architectuurstudenten en met de steun van een professor aan de Universiteit van Luik (ULiège). Financiële en materiële bezuiniging staan centraal in de workshop waaraan deze groep studenten in hun tweede masterjaar deelnemen. Jaarlijks kiezen ze een project van een bouwheer en werken ze dat compleet uit (van een eerste concept tot realisatie). Dit jaar wordt samengewerkt met de vzw Revers en ligt de focus op hergebruikt hout van deuren die afkomstig zijn van sloopwerven.
« Fais pas de bourde, prends ta gourde ! »
Een initiatief van 5 studenten van de Groupe ULiège Solidaire (GUS) aan de Universiteit van Luik (ULuik). Vijf GUS-studenten van verschillende faculteiten (sociale wetenschappen, onderwijswetenschappen en bevolkings- en ontwikkelingswetenschappen) richtten het project "Fais pas de bourde, prends ta gourde!” op. Ze bieden studenten van de ULuik herbruikbare drinkflessen aan en roepen de universiteit op om waterfonteinen te installeren.
Gourde pour tous: werken aan een afvalvrije zero afval campus
Een initiatief van een groep studenten van l’Ecole d’Ingénieurs aan HELHa Mons. Met het initiatief "Gourde pour tous" werken deze studenten aan bewustmakingsacties en aan het beperken van het gebruik van producten voor eenmalig gebruik, met name bekers en tassen, op het niveau van de studenten. De idee is om studenten vanaf het begin van het academiejaar 2019 een "eco student pack" aan te bieden als welkomsgeschenk. Deze zou een drinkfles en, indien mogelijk, eco-verantwoordelijk schoolmateriaal bevatten.
"Green On": Een zero waste maand
Een initiatief van 8 studenten van Démocra'Kot aan de Universiteit van Namen (UNamur). Met het project “Green On” organiseert Démocra'Kot een zero waste maand, die bestaat uit verschillende activiteiten die voor iedereen gratis toegankelijk zijn. De activiteiten worden georganiseerd gedurende de hele maand maart en elke maandag vindt er een “Do It Yourself” workshop plaats.
Project Tiffin: lunchboxes die een alternatief vormen voor plastic wegwerpmateriaal
Een initiatief van de studentenraad van ENSAV (Ecole Nationale Supérieure des Arts Visuels) aan La Cambre Brussel. Dit project werd gelanceerd naar aanleiding van de vaststelling dat het schoolrestaurant van La Cambre maaltijden verzorgt voor 700 studenten, maar onvoldoende ruimte heeft voor alle studenten. Studenten kunnen dus hun maaltijd afhalen en elders eten. De school heeft hiervoor steeds gebruik gemaakt van plastic wegwerpmateriaal dat niet recycleerbaar is. Om verspilling tegen te gaan en het restaurant te helpen om kosten te besparen, heeft de studentenraad een project opgestart, teneinde het plastic wegwerpmateriaal te vervangen door herbruikbare lunchboxes in inox.
Een materialenbibliotheek voor minder afval voor de opleiding interieurarchitectuur aan ESA Saint-Luc Brussel
Een initiatief van studente interieurarchitectuur Margot SourenStudierichting aan ESA Saint-Luc Brussel. Interieurarchitecte in spe Margot Souren wil graag een materialenbibliotheek oprichten voor de studenten interieurarchitectuur aan ESA Saint-Luc in Brussel. Daarvoor moet in dit geval eerst een lokaal worden ingericht, krijgen leerlingen die de materialenbibliotheek onderhouden een opleiding en moet er een sensibiliseringscampagne worden uitgerold die alle studenten interieurarchitectuur warm maakt voor het initiatief.
Stick to Reusables: een sticker om herbruikbare verpakkingen in winkels en horecazaken te stimuleren
Een initiatief van het Green Office aan de KULeuven. Met hun ‘Stick to Reusables’-campagne gaan ze in gesprek met handelaren en horeca-uitbaters en delen ze een folder uit met informatie over de impact van afval en praktische tips voor afvalvermindering. Ze moedigen de handelaren en horeca-uitbaters aan om via een raamsticker aan te geven dat ze eigen, meegebrachte verpakkingen aanvaarden.
StuBooks@UGent: grootschalige tweedehands studieboekenverkoop via een online platform
Een initiatief van het Duurzaamheidskantoor aan de UGent. De bedoeling van het initiatief is enerzijds het verlengen van de gebruiksperiode van studieboeken en anderzijds het verminderen van de studiekosten zodat hogere studies sociaal toegankelijker worden. Daartoe wil het Duurzaamheidskantoor UGent gebruikmaken van het succesvolle en laagdrempelige platform StuBooks. Dat platform rekent geen transactiekosten aan en heeft al 70.000 doorverkochte boeken op de teller.
Students Swap Stuff: een uitwisselingskast voor spullenruil onder internationale studenten
Een initiatief van Masterstudenten milieu- en preventiemanagement in het kader van het vak Corporate Social Responsibility aan de KU Leuven (Campus Brussel). Met Students Swap Stuff willen Benny Heylens en enkele KUL-medestudenten een circulaire economie stimuleren onder Erasmus-studenten. Vertrekkende internationale studenten kunnen hun gebruikte spullen achterlaten in de “Exchange Closet”, en instromende studenten kunnen hieruit helemaal gratis spullen kiezen.
Turtlee Green: een webshop voor herbruikbare alternatieven
Een initiatief van Axelle Defossez, studente Biologie aan de Universiteit Antwerpen. Axelle Defossez stampte met Turtlee Green al een platform uit de grond waar je tal van herbruikbare alternatieven zoals stalen rietjes kan kopen. Met de opbrengst steunt ze niet alleen organisaties die instaan voor oceaanbehoud, maar zet ze ook sensibiliseringsacties op.
Naar een toekomst zonder wegwerpproducten
Door dagelijks gebruik te maken van wegwerpproducten die we slechts éénmalig gebruiken, produceren we een hoop afval. Deze wegwerpproducten eisen een zware tol voor mens en planeet. Niet alleen de productie van deze producten zorgt voor een enorm verlies aan kostbare grondstoffen en energie, maar ook de verwerking van al dat afval. Bovendien belandt een groot deel van deze wegwerpproducten niet op de afvalberg, maar in onze zeeën, oceanen en vrije natuur.
Eén van de belangrijkste bronnen van vervuiling is plastic. Naar schatting drijft er reeds 150 miljoen ton aan plastic in onze oceanen en daar komt jaarlijks 4.8 tot 12.7 miljoen ton bij. Van alle plastic in onze oceanen is maar liefst 89% afkomstig van producten die we slechts éénmalig gebruiken. Plasticvervuiling leidt zowel tot een sterke afname van biodiversiteit, het sterven van meer dan 100.000 zeedieren per jaar, alsook ernstige schade aan onze gezondheid. Zo kan plastic nauwelijks afgebroken worden (de afbraak ervan kan wel 1000 jaar in beslag nemen!) en worden kleine plasticdeeltjes opgenomen door dieren, in het bijzonder in oceanen, om uiteindelijk in de voedselketen terecht te komen en zo ook op ons bord.
© European Parliament, 2018
© European Parliament, 2018
Goed nieuws dus dat het Europese Parlement op 24 oktober 2018 een nieuwe EU-reglementering goedkeurde om enkele single-use plastics (SUP’s) te verbieden in de EU. Deze reglementering omvat vanaf 2021 een verbod in de EU op de tien meest vervuilende single-use plastic producten waaronder rietjes, wattenstaafjes, ballonstaafjes, bestek, borden, die samen zorgen voor maar liefst 70% van de vervuiling in zee. Daarnaast heeft het Europese Parlement ook nog ingestemd met een aantal maatregelen om het gebruik van plastic in drankflessen terug te dringen (opdat deze voor minstens 35% bestaan uit gerecycleerde plastic) en om wegwerpverpakkingen te reduceren tegen 2025. Andere voorbeelden, zoals de uitvinding van de Ocean Cleanup (een systeem dat afval opvangt in zee) van de 24-jarige Boyan Slat, tonen ons dat het bewustzijn rond het belang van het terugdringen van plastic groeit. Maar de uitdaging is enorm en elk initiatief dat hiertoe bijdraagt, is goud waard voor mens en planeet !
© European Parliament, 2018
Strategieën voor afvalvermindering
Hoe kunnen we dergelijk afval terugdringen? De mogelijke strategieën kunnen samengevat worden met behulp van 4R’en: refuse, reduce, reuse en recycle. Bij de eerste stap (refuse) gaat het om het bannen en vermijden van producten, zoals het verbod van de EU op de 10 meest vervuilende single-use plastics. Een tweede stap omvat het reduceren (reduce) van bepaalde producten, bijvoorbeeld door het vermijden van overbodige verpakkingen. Bij de derde stap (reuse) zorgen we ervoor dat producten hergebruikt worden en streven we zo naar de ontwikkeling van een circulaire economie. Door het vermijden van wegwerpproducten én het hergebruiken van producten, zorgt een circulaire economie ervoor dat niet enkel afval wordt gereduceerd, maar vooral ook dat kostbare grondstoffen en energie worden bespaard. Een veel gehanteerde strategie, de laatste stap, omvat recyclage (recycle). Recyclage vormt echter niet altijd de meest duurzame oplossing, aangezien het recycleren van materialen doorgaans veel energie vergt en dit bovendien vaak gepaard gaat met een verlies aan kwaliteit (een mechanisme dat downcycling wordt genoemd). Een ware afvalrevolutie, waarbij gestreefd wordt naar een grootschalige reductie van wegwerpproducten, vraagt dus vooral om een focus op het vermijden van wegwerpproducten en afval (refuse, reduce) en het hergebruiken (reuse) van producten en materialen.
Om deze strategieën te concretiseren, is het interessant na te denken over de levenscyclusfases van een product waarop we ingrijpen: het ontwerp, de productie, de distributie, de consumptie en het afdanken/verwerken (end-of-life) van een product.
Onderstaand schema biedt een overzicht van deze verschillende fases.
Steven Boussemaere, Director Innovation & Business Development, Fost Plus
Steven Boussemaere is werkzaam als Director Innovation and Business Development bij Fost Plus, de organisatie die instaat voor de coördinatie en financiering van het ophalen en het verwerken van huishoudelijk verpakkingsafval in België. Hij beschikt over een uitgebreide kennis en jarenlange ervaring in afvalmanagement.
Vanessa Debruyne, Freelance journalist en campagnemaker, Het Monster van Ness
Vanessa Debruyne is een freelance journalist en campagnemaker. Als Het Monster van Ness schrijft ze over milieuvriendelijke oplossingen en duurzame initiatieven. Ze is oprichter van de Zero Waste Group die overal in Vlaanderen workshops en lezingen geeft over het verminderen van afval. Ze trekt ook mee aan de kar van Mei Plasticvrij en werkt aan de lancering van een herbruikbare koffiebeker, de Billie Cup, die overal verkrijgbaar en inwisselbaar is tegen 1 euro waarborg.
Marc Detraux,Directeur, La Ressourcerie Namuroise
Een tiental jaren geleden richtte Marc Detraux de Ressourcerie Namuroise op, met als doelstelling het creëren van een plek die ruimte biedt voor zowel sociale, economische als ecologische vooruitgang. De Ressourcerie Namuroise recupereert huishoudelijk afval teneinde deze producten van een tweede leven te voorzien en verspilling tegen te gaan. Deze coöperatieve onderneming streeft ook naar een duurzame tewerkstelling van laaggeschoolde werknemers en een betere erkenning van personen met een beperking.
Patricia Foscolo, Head of B.U. Sustainable Economy, hub.brussels
Patricia Foscolo staat sinds januari 2018 aan het hoofd van B.U. Sustainable Economy van hub.brussels, die de clusters ecobuild.brussels en circlemade.brussels groepeert. Van 2000 tot 2016 was ze voorzitter van de Milieuraad van deze organisatie. Ze is bio- en handelsingenieur van opleiding. In 1987 startte ze haar carrière bij een organisatie die milieubelangen verdedigt. Vandaag ondersteunt ze start-ups en andere bedrijven bij de ontwikkeling van een circulaire economische strategie bij hub.brussels.
Fabien Porcher, Hoofd Circulaire Economie Europese Commissie
Fabien Porcher is verantwoordelijk voor de uitvoering van het actieplan voor circulaire economie bij het directoraat-generaal voor Interne markt, Industrie, Ondernemerschap en Kmo’s van de Europese Commissie. Hij coördineert de verschillende maatregelen uit het Actieplan voor DG GROW en volgt eveneens het European Circular Economy Stakeholder Platform op. Hij is werkzaam bij de Europese instituties sinds 2015, waar hij eerder werkte voor het Europees Economisch en Sociaal Comité, voor de Waarnemingspost Duurzame Ontwikkeling (WDO).
Foto: © Quentin Van der Vennet
Marc Sautelet, Projectleider, Zero Waste Belgium
Marc Sautelet is projectmanager bij Zero Waste Belgium. Deze vzw biedt simpele en laagdrempelige oplossingen om onze afvalproductie en ecologische voetafdruk te verkleinen. Hij is journalist van opleiding en ging in 2016 de uitdaging aan om volledig afvalvrij te leven. Vandaag zet hij vol enthousiasme dit engagement verder en tracht hij zoveel mogelijk deze levenswijze te promoten
Photo: © Quentin Van der Vennet
Liesbet Van Ackeleyen, Facilitator Circulaire Economie, Vlaanderen Circulair (OVAM)
Liesbet Van Ackeleyen is facilitator Circulaire Economie & Ecodesign bij Vlaanderen Circulair. Zij is trekker van de OVAM Ecodesign Award voor studenten waarbij ontwerpstudenten die rekening houden met het milieu, beloond worden voor hun inspanningen. Daarnaast organiseert ze jaarlijkt een aantal Ecodesign Challenges waarbij studenten van verschillende opleidingen samen zoeken naar een oplossing voor een maatschappelijk relevant probleem.
Gaëlle Warnant, Beleidsmedewerker Water & Afval, Fédération Inter-Environnement Wallonie
Gaëlle Warnant is verantwoordelijke voor Hulpbronnen, Water, Afval en Ciculaire Economie bij de federatie Inter-Environnement Wallonie. Via de ontwikkeling van een circulaire economie, ondersteunt en promoot zij productie- en consumptiemethoden die zuinig omspringen met hulpbronnen om zo tot een meer veerkrachtige samenleving te kunnen komen.